Van eilandjes naar samenwerking: een nieuw kwaliteitskader voor Housing First
9 december 2025
Er is een nieuw kwaliteitskader voor Housing First.
De acht kernprincipes van Housing First vormen het fundament van ons werk. Maar we weten ook dat het in de weerbarstige praktijk soms lastig is om koers te houden; het risico dat de principes verwateren ligt altijd op de loer. Dat is geen onwil, maar vaak een kwestie van systemen die niet lekker op elkaar aansluiten.
Het herstelgerichte werk van een begeleider kan bijvoorbeeld vastlopen op een starre intake-procedure bij een woningcorporatie. Of misschien zijn de financieringsregels van een gemeente net niet flexibel genoeg voor het maatwerk dat nodig is.
Het ligt niet aan onze partners. Het probleem is vaak dat we een gedeelde taal missen om onze complexe werelden op één lijn te krijgen richting dat ene gezamenlijke doel.
In Nederland hebben we daarom een tool ontwikkeld die helpt om dat gedeelde begrip te creëren.
De Nederlandse context
Nederland staat op een kantelpunt. Onze overheid heeft met het Nationaal Actieplan Dakloosheid een flinke ambitie neergelegd, in lijn met de Europese afspraken. Dit plan is een enorme mijlpaal. Het versnelt de overgang naar ‘Wonen Eerst’, een transitie waar wij al jarenlang hard voor pleiten. We stappen eindelijk af van het oude ‘woonladdermodel’ en kiezen voor een aanpak waarbij een eigen huis echt op de eerste plaats komt. Een cruciale stap.
Maar terwijl we deze systeembrede verandering toejuichen, moeten we ook waken over de kracht van de inhoud: de kwaliteit van de Housing First-praktijk zelf. Deze twee doelen – het systeem veranderen én de kwaliteit hoog houden – zijn even belangrijk. Waarom? Ten eerste omdat we weten dat trouw blijven aan de kernprincipes zorgt voor de beste resultaten voor mensen die langdurig dakloos zijn (geweest). Ten tweede: als de uitvoering goed is, versterkt dat het vertrouwen in de hele aanpak. Als het in de praktijk werkt, gaat het systeem vanzelf mee.
Deze nieuwe blik zorgt er ook voor dat woningcorporaties en gemeenten hun rol opnieuw bekijken. Want als dakloosheid in de eerste plaats een woonprobleem is, waarom zouden dan alleen de zorgpartijen verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit?
Precies daarom hadden we een nieuwe tool nodig. Eentje die de verantwoordelijkheid voor kwaliteit niet alleen bij de hulpverleners legt, maar verdeelt over zorg, woningcorporatie én gemeente. Succes heb je namelijk alleen samen.
De oplossing: een kader voor het goede gesprek
Vanuit deze gedachte heeft Housing First Nederland, samen met de Hogeschool Utrecht, het Kwaliteitskader Housing First ontwikkeld. Zie dit kader niet als een examen waarvoor je kunt slagen of zakken. Het is bedoeld om samen te reflecteren en te leren. Om echt impact te maken, moedigen we aan dat zowel de mensen uit de uitvoering als het management van alle partners meedoen.
De werking is simpel maar effectief:
- Kleurscores (groen/oranje/rood): Een simpele ’thermometer’ om per onderwerp te peilen: zijn we ‘op koers’, is het ‘in ontwikkeling’ of is het ‘niet op orde’?
- Reflectie: Hier draait het om. Het is de ruimte om te bespreken waarom je een bepaalde score geeft, ervaringen te delen en elkaars perspectief te horen.
- Actiepunten: De vertaalslag van praten naar doen. Van ‘wat kan beter?’ naar ‘hoe gaan we dat regelen?’.
Hoe het tot stand kwam
We hebben dit kader gebouwd in co-creatie met de Hogeschool Utrecht en experts uit de praktijk. We begonnen met kijken naar wat er internationaal al was en gingen te rade bij het internationale Housing First onderzoeksnetwerk. We lieten ons inspireren door voorbeelden uit Groot-Brittannië (Homeless Link) en Schotland, waar ze lokale partijen sterk betrekken bij kwaliteitschecks.
De belangrijkste stap voor de Nederlandse situatie was het organiseren van sessies met professionals van zowel zorg, corporaties als gemeenten. Zo zorgden we ervoor dat de onderwerpen voor iedereen aan tafel relevant en eerlijk voelden. Daarna hebben we het in de praktijk getest in steden als Utrecht en Ede, zodat we zeker wisten dat het ‘klaar voor gebruik’ was.
Samen reflecteren
De echte vernieuwing zit hem in het gezamenlijke gesprek. Deze tool begeleidt de drie partners – zorg, wonen en gemeente – om samen te kijken naar hun gedeelde verantwoordelijkheid. Neem bijvoorbeeld de ‘scheiding van wonen en zorg’. Dat is niet alleen een zorg-principe, maar een gesprek met z’n drieën: hoe heeft de gemeente de financiering geregeld? En zorgt het huurcontract er ook écht voor dat wonen losstaat van de begeleiding?
Deze gedeelde verantwoordelijkheid zien we terug in de laatste twee onderdelen:
- Samenwerking: Hierbij kijken we naar de gezondheid van het partnerschap. Zijn alle partijen, van werkvloer tot strategie, toegewijd aan de principes? Begrijpen we elkaars rol? En durven we soms af te wijken van onze eigen regels om het gezamenlijke doel te dienen?
- Kwaliteitsmonitoring: Dit maakt kwaliteit iets van ons allemaal. Blijven medewerkers goed op de hoogte? En komen we jaarlijks samen om te evalueren en nieuwe doelen te stellen?
Om dit makkelijker te maken, heeft Housing First Nederland een speciale sessie ontwikkeld. Als onafhankelijke expert kunnen wij de analyse begeleiden, zodat het gesprek niet blijft hangen in klagen, maar leidt tot echte verbeteringen. Neem contact op als je meer wilt weten over de mogelijkheden.
Onze uitnodiging
Het kwaliteitskader Housing First geeft teams structuur om over hun eigen schutting heen te kijken en samen oplossingen te vinden. Het zorgt voor gedeeld eigenaarschap, zodat mensen duurzaam kunnen (blijven) wonen.
Uiteindelijk is kwaliteit geen eindstation, maar een voortdurend proces. En zoals ons nieuwe kader duidelijk maakt: het is een proces dat je alleen samen kunt doen.
