In Nederland is dakloosheid allang niet meer iets dat vooral oudere mensen treft. Integendeel: maar liefst 40 procent van de dakloze mensen is jonger dan 28 jaar. Het gaat om jongeren die slapen op banken bij vrienden, in auto’s, in caravans of op andere tijdelijke en onzekere plekken. Ze hebben geen vaste woonplek, geen rust en vaak ook geen stabiel vangnet om op terug te vallen.
De gevolgen daarvan zijn groot. Jongeren die dakloos zijn, lopen structureel achter op allerlei levensgebieden: onderwijs, werk, gezondheid en sociale relaties. Hun levensverwachting ligt gemiddeld zelfs dertig jaar lager dan die van leeftijdsgenoten die wél een stabiele thuissituatie hebben. Dat is een schokkend verschil, zeker als je bedenkt dat het hier gaat om mensen die nog aan het begin van hun leven staan.
Tegelijkertijd zien we dat het huidige systeem van woningtoewijzing deze jongeren nauwelijks perspectief biedt. Meer dan de helft van de sociale huurwoningen die jaarlijks vrijkomen, gaat naar zogenoemde doorstromers: mensen die al een woning hebben en verhuizen naar een andere sociale huurwoning. Dat gebeurt niet omdat zij per definitie de hoogste nood hebben, maar omdat Nederland woningen toewijst op basis van wachttijd. Hoe langer je ingeschreven staat, hoe groter je kans op een huis.
En precies daar wringt het. Inschrijftijd is nu eenmaal iets wat dakloze jongeren vrijwel nooit hebben. Veel van hen zijn te jong om al jarenlang ingeschreven te staan, hebben een instabiele achtergrond of zijn simpelweg nooit gewezen op het belang van inschrijven. Het gevolg is dat zij structureel achteraan de rij blijven staan, terwijl hun woonnood juist extreem hoog is. Maar voorrang krijgen zij niet.
Met de nieuwe Wet Versterking regie Volkshuisvesting ligt er een kans om dit systeem landelijk eerlijker in te richten. De Tweede Kamer kan ervoor kiezen om niet langer alleen wachttijd leidend te laten zijn, maar ook de daadwerkelijke urgentie van woningzoekenden mee te wegen. Melanie Schmit, co-founder van Housing First Nederland, pleit hier samen met Sander Heinsman, bestuursvoorzitter van Portaal, voor in een opiniestuk in Trouw.
De kern van hun oproep is helder: bouw beleid rondom wie het hardst een woning nodig heeft en geef hen voorrang. Niet degene die het langst staat ingeschreven, maar degene voor wie een huis het verschil kan maken tussen verdere ontwrichting of een kans op herstel. Want wonen is geen beloning voor geduld, maar een basisvoorwaarde voor een menswaardig bestaan.
Beeld: Kansfonds
