Jongeren uit de jeugdzorg: waarom het systeem hen te vaak laat vallen

Voor veel jongeren voelt het verlaten van de jeugdzorg als het begin van zelfstandigheid. Een nieuw hoofdstuk, met ruimte om te groeien, te leren en fouten te maken. Maar voor een grote groep jongeren blijkt die overgang juist het moment waarop alles misgaat. Niet omdat zij “complex” zijn, maar omdat het systeem waarin zij terechtkomen dat wel is.

Zodra jongeren 18 worden, verdwijnen vaak in één klap de structuren die hen jarenlang overeind hielden. Waar leeftijdsgenoten kunnen terugvallen op ouders of familie, moeten deze jongeren het ineens alleen doen. Eén verkeerde beslissing, één administratieve fout of één gemiste afspraak kan dan al leiden tot verlies van inkomen, zorg of — uiteindelijk — een dak boven het hoofd. Het systeem verwacht van hen een foutloos traject, terwijl dat voor vrijwel niemand realistisch is.

In de podcast Wie niet past, loopt vast wordt dit probleem scherp benoemd. Professionals uit de praktijk laten zien hoe jongeren vastlopen tussen regels, loketten en voorwaarden. Niet omdat ze niet willen, maar omdat de weg simpelweg te ingewikkeld is gemaakt. In plaats van steun en stabiliteit krijgen ze te maken met procedures die eerder blokkeren dan helpen. En juist op het moment dat het misgaat, wordt er vaak gezegd dat iemand “nog niet klaar is” voor een eigen woning.

De boodschap vanuit Housing First Nederland is helder: het kan anders, en het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Eerst een huis, dan de hulp. Niet eindeloos plannen maken, maar gewoon beginnen. De ervaring leert dat zodra jongeren een stabiele woonplek hebben, er ruimte ontstaat om aan andere problemen te werken. Schulden, opleiding, werk en mentale gezondheid zijn simpelweg beter aan te pakken vanuit een veilige basis.

Wat deze aanpak vraagt, is lef. Lef van gemeenten, organisaties en professionals om het anders te doen dan “we altijd deden”. Om niet langer te wachten tot jongeren voldoen aan allerlei voorwaarden, maar hen direct perspectief te bieden. Want zoals in de podcast wordt benadrukt: het is vaak veel makkelijker dan we denken. Het kan. En het gebeurt al.

De vraag is niet óf we jongeren uit de jeugdzorg beter kunnen ondersteunen, maar of we bereid zijn om het systeem daarop aan te passen.

Wil je hier meer over horen? In deze podcastaflevering van ‘Wie niet past, loopt vast’ roepen Elianne Vossen (Gemeente Nijmegen) en onze collega Mirthe Biemans (TUIS Nederland) op: we moeten niet wachten op het perfecte plan, maar gewoon DOEN. Want ook systeemverandering gaat met vallen en opstaan.