Jongerendakloosheid is geen natuurverschijnsel — het is een keuze

Een artikel over jongerendakloosheid en hoe we dit kunnen voorkomen.

Op je achttiende word je volwassen. Je mag stemmen, contracten tekenen, je eigen leven inrichten. Maar als je op datzelfde moment uitstroomt uit de jeugdzorg, geeft de overheid je nog een cadeau mee: je wordt dakloos.

Het is een harde constatering — maar wel een scherpe. En een die we hard nodig hebben.

Een systeem dat de verkeerde mensen beloont

Sander Heinsman en Dorothée Jansen – Van Leeuwen van woningcorporatie Portaal — een van onze partners in het WonenEerst-netwerk — leggen in een interview met CorporatieGids Magazine de vinger op de zere plek. Het huidige systeem van woonruimteverdeling beloont degene die het langst wacht, in plaats van degene bij wie de nood het hoogst is. Ze noemen het een stoelendans voor insiders.

En die stoelendans is niet neutraal. Dakloze jongeren zonder WMO-indicatie — de meerderheid — belanden gewoon achteraan in de rij. Als zij in de reguliere rij van woningzoekenden belanden, maken ze op basis van wachttijd geen kans op een woning. Wanneer ze wél een WMO-indicatie krijgen, kan het alsnog drie tot acht jaar duren eer ze aan de beurt zijn. Jaren waarin ze geen opleiding kunnen volgen, geen werk kunnen opbouwen, geen leven kunnen beginnen.

Jongerendakloosheid voorkomen begint bij het herkennen van het probleem

Het centrale inzicht van Portaal — en van Housing First — is dit: dakloosheid wordt gezien als een zorgprobleem, terwijl het in de kern een woonprobleem is. Zolang we dat niet erkennen, blijven we de verkeerde oplossingen zoeken.

De preventieve werking van het hebben van een woning is enorm. Een rustige, veilige plek om te wonen zorgt ervoor dat dakloze mensen sneller weer maatschappelijk mee kunnen doen — schulden worden eerder aangepakt, mensen gaan sneller aan het werk, en ze kunnen op tijd zorg krijgen in plaats van acute, ongeplande en dure zorg.

Dat is precies waarom jongerendakloosheid voorkomen niet alleen een morele kwestie is, maar ook een economische. Wonen eerst is niet soft beleid — het is slim beleid.

De spelregels veranderen

Samen met Portaal werken we aan WonenEerst-oplossingen in Arnhem, Nijmegen en Utrecht. De aanpak is concreet: dakloze jongeren met voorrang huisvesten, de wachttijdslogica doorbreken, en corporaties en gemeenten om tafel krijgen om nieuwe spelregels te schrijven.

In Nijmegen wil Portaal jaarlijks vijftig dakloze jongeren huisvesten via het WonenEerst-beleid. In Utrecht is na contact met Portaal en Housing First een raadsmotie aangenomen die opdraagt om via WonenEerst de problematiek aan te pakken. Dat zijn geen symbolische gebaren — dat zijn structurele stappen.

Methoden als woningdelen, zachte splitsing en hospita-verhuur kunnen daarnaast snel meer woonruimte creëren voor deze doelgroep. De oplossingen zijn er. Wat ontbreekt is de politieke wil om ze te kiezen.

Jongerendakloosheid is een keuze — en dus ook de oplossing

Het aantal daklozen is sinds 2008 verdubbeld. Als je de tellingen doorrekent, gaat het over duizenden dakloze jongeren in Nederland. Dat is geen noodlot. Dat is beleid.

Jongerendakloosheid voorkomen is mogelijk. Maar dan moeten we stoppen met wachten op het perfecte moment en beginnen met het veranderen van de spelregels — doos voor doos, stoel voor stoel.

Lees het volledige interview met Sander Heinsman en Dorothée Jansen – Van Leeuwen op CorporatieGids.